Düşünme, akletme ve bilgi edinme ile ilgili olarak Kur’an’da pek çok kavram bulunmaktadır. Bunlara aklın sahasına giren veya akıllla/akletmekle iligili kavramlar diyebiliriz.
Kurani Hayat
BEŞÎR ve NEZÎR OLARAK PEYGAMBER ALGISI
-Giriş
Kur’an muhataplarını ikna etmek üzere çeşitli metodlar (üslûb) kullanır. Haber verdiği hakikatlerin kabul edilmesi için insanın yapısına, bazen aklına bazen duygularına hitap eder.
ALLAH TASAVVURUMUZUN KODLARI’ndan (Sübhanellah, Elhamdülillah, Allahuekber)
-Giriş,
Bir şey hakkındaki tasavvur o şeyin nasıl anlaşıldığıdır. Zihinde o şey nasıl yer ediniyor? Zihinde yer edinen o şeyin kalpte (algıda) karşılığı nasıl? Bu gibi sorular tasavvurla ilgilidir.
PEYGAMBERİN ÖRNEKLİĞİ ve BAĞLAYICILIĞI
-“Peygamber’de sizin için güzel bir örnek vardır” âyeti
Kur’an hz. Muhammed’i (sav) örnekliği ile ilgili şöyle diyor:
HELÂL GIDA, TAYYİBÂT ve İNFAK
-Gıda bilinen bir şey. Rızık da öyle. Bunlarla beraber helâl rızık veya helâl gıda söylemi de müslümanlar için her zaman gündemdedir.
KUR’AN’A GÖRE BİRR, MA’RUF ve İHSAN İLİŞKİSİ
-Birr; iyiliğin zirvesi
“Birr”in aslı, sözlükte kıta, denizin karşıtı olarak kara manasındaki “berr”dir. “Berr“in (karanın) genişliğinden hareketle "birr"de, hayır işinde ve iyi olmada genişlik, ya da bol hayır işlemek anlamına ulaşıldı.[1]
SEMBOL (ŞEÂİR) OLARAK HAC ve KURBAN
-Sözlükte şeâir
Şeâir kelimesini aslı “şe-a-ra” fiilidir. Bu fiil ve türevleri Kur’an’da 40 yerde geçmektedir.
“şe-a-ra” fiili sözlükte; bilmek, hissetmek, iyice bilip anlamak, farkına varma, şiir söylemek anlamlarına gelir. Kur’an’da 27 âyette yer alıyor.
KUR’AN’DA ZAMAN KAVRAMLARI/HİKMETLERİ
-Zaman
Zaman sözlükte; kısa veya uzun vakit, az ya da çok süren bölünebilir müddet anlamındadır. Bir önceki olaydan bir sonraki olaya giden süre. Genellikle fasılasız olarak düşünülen sürekli değişim. İçinde olayların gerçekleştiği türdeş ve sınırsız ortamdır. (Bölek, A. Sosyal Bilimler Ansiklopedisi, 4/263) Çoğulu ezmine/ezmândır. Zaman bir yılın çeşitli dönemleri ve mevsimleri, belli olaylar için de kullanılır.
KUR’AN’IN DÜŞÜNCE MOTİVASYONU (Misâller-Meseller)
- Giriş
Kur’an üslûbunun bir özelliği de teşbihlere/istiârelere (benzetmelere) ve mesellere (örneklendirmelere) sıkça yer vermiş olmasıdır. Bütün bunlar ve diğerleri Kur’an sık sık kullandığı etkileyici anlatım ve eğitim metodudur.
KUR’AN’DA KUTSAL, SAYGIN VE MÜBÂREK KAVRAMLARI
Kur’an her şeyin mutlak ölçüsünü verdiği gibi kutsalın ve saygının sınırlarını, kimin ve neyin saygın olduğunu gösteriyor; neyin nasıl mübârek olduğunu, bunun kaynağını da belirliyor. Bu anlamda Kur’an’da “kutsal, mübârek, saygın, tebârake ve ta’zim” kavramları dikkatimizi çekiyor.
SAFAHÂT’TA PAYGAMBER SEVGİSİ
-Peygamberi sevmek
Hz. Muhammed’e son elçi olarak iman etmek farzdır. Bu, bilindiği gibi imanın şartlarındandır. Allah’ın varlığına ve birliğine inandığı halde hz. Muhammed’in son peygamber olduğunu kabul etmeyen İslâm dairesine girmiş olmaz.
KUR’AN’DA GÜZELLİK KAVRAMI
-Giriş: Güzellik gerçeği
İnsan hayatında “güzel-çirkin”, “güzellik-çirkinlik” gerçeği var. Herkes kendine göre bazı şeylere güzel der. Güzel dediği şeyi sever, hoşnut olur, onunla meşgul olmaktan zevk alır.