Login Form

Istatistikler

Gebruikers
209
Artikelen
1744
Weblinks
9
Artikelen bekeken hits
975976

CHP’NİN YÜZE ELLİ ZAMLISI

Türkiyedeki siyasi gelişmeleri pasif bir şekilde takip etmenin ötesinde çok yakından ilgilenmiyoruz. Taraflar arsındaki fikir ayrılıkları, kör döğüşleri, siyasi çekişmelere de taraf değiliz.

Lees meer...

ENDÜLÜSTE BİR KAÇ GÜN 1

Türkçede Endülüs dediğimiz bölge, bugün İspanya’nın güneyinde, Akdeniz kıyısında bulunan bir eyalettir ve Andalusie adıyla anılmaktadır. İspanya topraklarının yüzde onyedisine tekabül etmektedir. Nüfusu 7 milyondur.

Lees meer...

ENDÜLÜSTE BİR KAÇ GÜN 2

Kurtuba’da yapımına Endülüs Emevilerinin en önemli halifesi III. Abdurrahman zamanında başlanan ve daha sonraki halifeler döneminde büyütülen ve tamamlanan, tek kelime ile muhteşem Mescd-i Kebir’e girenlerin hayran kalmaması mümkün değil.

Lees meer...

ESKİ BİR KASET HATIRASI

Sene 1977. Erzurumdayım. Fakülte yılları. Ve genel seçimler öncesi.

Seçim öncesi ya, bütün Türkiye’de olduğu gibi Erzurum’da da ortalık toz duman. Solda B. Ecevit’in Cumhuriyet Halk Partisi. Sağda üç parti yarışıyordu. S. Demirel’in Adalet Partisi, A. Türkeş’in Milliyetçi Hareket Partisi ve N. Erbakan’ın Milli Selâmet Partisi.

Lees meer...

KOSOVA KURTULDU MU?

1999 Nisan ayının sonunda Almanya’da faaliyet gösteren İnsan Onuru ve Hakları Derneği (HDR) adına genel başkan sayın Recep Karagöz ile beraber Kosova dramını yakından görmek, oradaki insan hakları ihlâllerini incelemek ve mültecilerin durumlarını yakından gözlemlemek üzere Makadonya’nın başkenti Üsküb’e gittik.

Lees meer...

KOSOVA’NIN GELECEĞİ

Nato harekâtı Sırp asker, polis ve milis güçlerinin Kosova’dan çıkmasını şimdilik sağlamış gözüküyor.

Siyasí sahada Sırpların Kosova’da varlığı, ya da kontrolü bitecek mi?

Asırlardan beri bu topraklar üzerinde besledikleri emellerden vazgeçecekler mi?

Lees meer...

MEKADONYA GÖZLEMLERİ 1

Mekadonya Balkanların en küçük ülkesi. İkimilyonyüzbin nüfusu var. Resmi rakamlara göre nüfusun  yüzde 30 ilâ 32si müslüman. Arnavutların söylediğine göre aslında nüfusun yüzde kırktan fazlası müslüman. Ancak yetkililer müslüman nüfusu bilerek az gösteriyorlar.

Mekadonya aynı zamanda Yugoslavya’nın dağılma sürecinde bağımsızlığını savaşmadan kazanabilen bir ülke. Sırbistan, Yugoslavya’dan ayrılmak isteyen bütün cumhuriyetlere savaş açtığı halde Mekadonya’nın bağımsızlık ilânına fazla tepki göstermedi. Diğer cumhuriyetlere saldırdığı gibi oraya da saldırmadı. Bunda, şimdiki cumhurbaşkanı Glogori’nin uyguladığı akıllı politikanın etkili olduğu söyleniyor.

Yugoslavya’dan ayrılma konusunda başarılı bir siyaset izleyen Mekadonya yönetiminin, bağımsızlık sonrası izlediği politika ne kadar başarılı oldu?

Ülkenin yeniden yapılandırılması, insan haklarının uygulanması, kalkınma ve halkın bütün ihtiyaçlarını karşılama konusunda yeterli çalışmaları yaptılar mı?

Bakıldığı zaman, sanki bilerek geri bıraktırılmış intibaı veren ülkenin hangi meselesini, ne kadar çözdüler?

Sırbistan yönetimi buradan çekilirken götürebildikleri her şeyi yanlarına almışlar. Geriye değerli bir şey bırakmamışlar. Hatta anlatıldığına göre, askeri binalardaki elektrik kablolarını, ampülleri bile söküp beraberlerinde götürmüşler. Ülke Avrupa’nın ortasında olmasına rağmen, diğer Avrupa ülkelerinde olan teknik imkanlar, hizmet unsurları burada çok az.   Burasının sömürge dönemi geçirdiğini her açıdan ve her yerde görmek mümkün.

Bu konuyu uzmanlara bırakıp, bir Mekadonya ziyareti dolaysıyla -özellikle müslüman Arnavutlar’ın durumunu eksen alarak-  kısa bir değerlendirme yapmak istiyorum.

Uçağımız Üsküp havaalanına indiği zaman duyduğum heyecanı anlatamam. Önceleri çok arzu etememe rağmen Balkanları, oradaki belli merkezleri, ata yadigârı o yerleri ziyaret etme imkanım olmamıştı.

Balkanlarda Osmanlıdan kalan hatıraları, izleri ve hatta onun yaşayan ruhunu görmek, hissetmek, ya da yaşayanlardan dinlemek mümküm.

(Hilâl Cemiyetinin sekreteri sayın Şücaaddin Bey’in anlattıkları ve ortaya koyduğu görüşleri gerçekten dikkate değerdi. Onun görüşleri Balkanlardaki İslâm gerçeğini ve oradaki müslümanların Osmanlıya bakışını ortaya koymaktadır. O şöyle diyordu:

"Bizim atalarımız Osmanlının buraya gelmesiyle müslüman oldular. Biz İslâmı onlardan öğrendik. Onların bize miras bıraktıkları kimlikle varlığımızı devam ettiriyoruz. Bu anlamda Osmanlıya minnet borçluyuz. Bugün ayakta durmamızı sağlayan şey onlardan devraldığımız İslâm mirası ve yüce hatıralardır. Biz o hatırayı aziz bir değer olarak saklıyoruz. Ona zarar gelmesini istemiyoruz. Osmanlının İslâm anlayışı nasılsa bizimki de öyledir. Başka cografyalardaki İslâm anlayışlarına saygı duyuyoruz ama, biz Arnavut halkı olarak, burada o anlayışın değişmesini, o anlayışın sulandırılmasını istemiyoruz. Bunu için yoğun çaba harcıyoruz. Halkımız bu hatıra ve miras ile bir kimliğe kavuşmuştur. Bu anlayışın sarsılması, halkın dayanağının yıkılması anlamına gelir."

Oradaki kardeşlerimizi ziyaret ettikten ve Osmanlının oralardaki izlerini gördüktan sonra heyecanlanmanın yerinde olduğunu anlıyorsunuz. Buna bir de aynı duyguları, aynı heyecanları paylaşan insanlarla karşılaşmayı, içinizdeki hayellere karşılık bulmayı eklerseniz; duygulanmamanız mümkün değildir.

Havaalanından Üsküb’e doğru yol alırken, aynı zamanda tarih kitaplarında kalmış bir hatıraya doğru koştuğunuzu hissediyorsunuz. Sanki tanıdık bir adrese, size fazla yabancı olmayan, aşina bir yere doğru gidiyorsunuz.

Sanki sizi aşina yüzler, sokaklar, hisler ve manzaralar karşılayacak. 

Nitekim Üsküb’e, özellikle müslümanların yaşadığı şehrin eski bölümüne girdiğimiz zaman, hissettikleriniz karşılığını buluyor. Duygularınıza gerçeklik şahitlik ediyor.

Vardar nehrinin iki yakasında kurulmuş olan Üsküb’ün batı yakasında müslümanlar daha yoğun olarak yaşıyorlar. Burası – özellikle kentin eski semtleri- tam bir Osmanlı şehri. Camileri, medreseleri ve kalesiyle sizi kendine doğru çekiyor, sizi tarihin beyaz sayfalarına doğru götürüyor. Uzaktan görünmeye başlayan minareler, bir taraftan toprağa şehadetin nasıl bir abide gibi dikildiğini gösterirken, bir tarftan da Osmanlı’nın diğer İslâm merkezlerine vurduğu tevhid mührünü hatırlatıyorlar.

Ya da İstanbul’a, Edirne’ye, Bursa’ya, Sarabosna’ya, Kayseri’ye mi giriyoruz diye kendi kendinize soruyorsunuz. Minareler o denli yakın, kubbeler o denli sıcak.

Üsküb’ün eski çarşılarının bir Anadolu kasabasından pek farkı yok. Sokakların şekli, bina mimarisi, satılan eşyalar ve hatta kalabalığı arasında fazla fark bulmak zor. Buna bir de Türkçe bilenlerin sayısını eklerseniz, kendinizi fazla yabancı bir yerde hissetmezsiniz.

Cuma namazını Üsküb’ün en eski ve en büyük camiilerinden bir olan İsa Bey Camiinde kıldık. Cuma cemaatı oldukça kalabalıktı. İçeride yer olmadığı için avluda yere serilen battaniyeler üzerinde cumayı eda ettik.

İsa Bey camiinin yanında  Mekadonya İslâm Merkezi bulunmaktadır. Burası Osmanlılar zamanında Üsküp meşihat dairesi imiş. Osmanlı gittikten sonra İslâm Merkezi haline getirilmiş. Şimdilerde aynı görevi sürdürüyor. İslâm Merkezi, Mekadonya müslümanlarını resmen temsil eden bir yer. Din işleri buradan yürütülmekte, camiiler ve vakıflar buradan yönetilmektedir. Burası aynı zamanda Osmanlı döneminde olduğu gibi meşihat görevini de sürdürmektedir.

İslâm Merkezinin faaliyeti komunist yönetim zamanında da devam ediyormuş.

Vardar nehrinin doğu tarafında yer alan Üsküp ise apayrı bir dünya gibi. Bu bölümde genellikle Mekadonlar oturuyorlar. Doğu Üsküp, batı kısmına nazaran daha modern, bakımlı ve zengin. Şehrin her iki bögesini de gezenler iki kesim arasındaki farkı, hatta ayrımcılığı hemen görebilirler. Doğu yakası her açıdan gösterişli. Yollar geniş ve temiz. Yeşil alan çok ve yapılaşma planlı. Batı yakası ise bakımsız, plansız ve temizlikten uzak.

Bunun niçin böyle olduğunu sorduğumuz da; "Mekadon yönetiminin ayrımcı uygulaması sebebiyle" cevabını alıyoruz. Ki bu ayrımcılığın izlerini farklı alanlarda görmek mümkün.

Bizim açımızdan da işin önemli tarafı bu nokta. Diğer Balkan devletlerinde yapılan hatalar, burada da aynen tekrar ediliyor.

Görünen o ki Mekadon yünetimi etraflarında olan olaylardan, baskıcı rejimlerin sebep oldukları felaketlerden, nüfusun neredeyse yarısını oluşturan bir halkı görmemezliktan gelmenin zararlarından henüz yeterince ders almış değiller.

       

Hüseyin K. Ece

13.07.1999 Zaandam